Destek Direnç Nasıl Çizilir? Kripto Grafikte Bölge Çizme Rehberi

Önce üst zaman dilimi: günlükten 4 saatliğe

Çizime 1 dakikalık grafikte başlarsan ekran onlarca “seviye” ile dolar ve hiçbirinin ağırlığı olmaz. Önce günlük grafiği aç, son birkaç ayda fiyatın belirgin şekilde döndüğü yerleri işaretle. Sonra 4 saatliğe in ve bu alanları incelt; işlem yapacağın 1 saatlik ya da 15 dakikalık grafiğe en son geç.

Mantığı basit: günlük grafikteki bir dönüş noktası, çok daha fazla işlem hacminin geçtiği ve çok daha fazla trader’ın gördüğü bir yerdir. 15 dakikalık bir tepe ise bir sonraki haber mumunda silinip gider. Üst zaman diliminde çizilen bölgeler az olur ama ağır basar.

Günlük grafikte fitillerden çok kapanışlara bak. Kripto 7/24 işlem gördüğü için gün içindeki tek bir iğne, günlük mumun nerede kapandığı kadar bilgi taşımaz.

Ekranda üç-dört bölge yeter: fiyatın hemen üstündeki ve altındaki en yakın bölgeler, bir de birer tane daha uzak olanlar. Fazlası karar vermeyi kolaylaştırmaz, zorlaştırır. İstanbul’da mesai sonrası grafiğe oturan biri için bu, akşam yarım saatte biten bir hazırlık demek; günlük ve 4 saatlik bölgeler hafta boyunca pek değişmez.

Destek direnç nasıl çizilir: çizgi değil bölge

Bölgenin iki sınırı var. Birini fiyatın o alanda gövde kapanışlarının yoğunlaştığı yere, diğerini fitillerin uzandığı uca çek. Direnç için alt sınır gövdelerin tepesi, üst sınır fitil uçları; destek için tam tersi. Böylece hem “fiyat buraya kadar geldi” hem de “burada kapanış yapamadı” bilgisini aynı kutuda tutarsın.

Kalınlık için pratik bir ölçü: bölge, işlem yaptığın zaman dilimindeki ortalama bir mumun boyundan çok kalın olmasın. Grafiğin yarısını kaplayan bir bölge artık bölge değil, tahmindir.

Somut bir örnek: ETH 4 saatlik grafikte üç kez aynı alana gidip geri dönmüş olsun. Gövdeler $2,580 civarında kapanıyor, fitiller $2,620’a kadar uzanıyor; direnç bölgen $2,580-2,620. Fiyat $2,600’a geldiğinde “direnç kırıldı” demek için henüz erken, çünkü fiyat hâlâ bölgenin içinde.

Kaç temas önemli?

İki temas bir bölgenin varlığını gösterir, üçüncüsü onu doğrular. Temas sayısı arttıkça bölge herkesin gözüne çarpar ve bu iki yöne çalışır: her tepkide oradaki emirlerin bir kısmı tükenir, dördüncü ya da beşinci temastan sonra kırılım ihtimali artar. Yani çok temas “sağlam seviye” değil, “herkesin izlediği seviye” demek.

Temaslar arasındaki süre de önemli. Aynı gün içinde art arda gelen üç dokunuş, haftalara yayılmış üç temas kadar ağırlık taşımaz.

Her temas aynı değerde değil

Gece ince likiditede atılan tek bir iğne, bir haber anındaki ani sıçrama ya da hafta sonu boş piyasada oluşan dönüşler bölgeye eşit ağırlıkla katılmaz. Hafta sonu mumlarının seni nasıl yanıltabileceğini hafta sonu fiyat hareketleri yazısında bulabilirsin.

Kırılan direnç desteğe döner: rol değişimi

Fiyat bir direnç bölgesini net bir kapanışla yukarı kırdığında, orada short açanların bir kısmı zararda kalır. Fiyat geri geldiğinde bu kişiler başa baş çıkmak ister, kırılımı kaçırmış olanlar da ikinci bir giriş fırsatı arar. İki grubun alım emri aynı bölgede toplanır ve eski direnç, bu kez alıcıların savunduğu bir desteğe dönüşür. Türkçe forumlarda bu hareket çoğunlukla “retest” diye anılır.

Aşağıdaki kavram grafiğinde fiyat aynı direnç bölgesine üç kez çarpıyor ve dördüncü denemede bölgenin üstünde kapanıyor. Birkaç mum sonra geri çekilip bölgeye fitil atıyor ama kapanışı yine bölgenin üstünde yapıyor. Asıl işlem fırsatı bu retest.

Kırılımı kovalamak yerine retest beklemenin iki faydası var: stop bölgenin hemen altına, yani yakına konabilir ve sahte kırılımların önemli bir kısmı retest aşamasında elenir. Bedeli de var: bazen fiyat geri gelmez ve işlemi kaçırırsın. Bunu kabullenmek, kovaladığın kırılımlarda stop olmaktan ucuzdur.

Retesti işlem yaptığın zaman diliminde izle. Günlükte çizdiğin bir bölgenin retestini 1 saatlik grafikte takip etmek, girişi ve stopu daha hassas koymanı sağlar.

Aynı mantık aşağı yönde de çalışır: kırılan destek dirence döner ve retest bu kez bir short fırsatı olabilir. Short tarafının kâr-zarar hesabını long short rehberimizde anlattık.

Retest bozulursa

Fiyat bölgeye geri döner ve bölgenin altında kapanış yaparsa kırılım sahteydi. Bu durumda eski direnç yerinde kalır ve fiyat çoğu zaman bir önceki desteğe kadar geri çekilir. Kırılım mumunun hacmi önceki temaslardakinden belirgin şekilde yüksekse bu, kırılımın arkasında gerçek alım olduğuna dair bir işarettir; düşük hacimli kırılımlara daha şüpheyle bak.

Yuvarlak rakamlar: 100 bin dolar gibi psikolojik seviyeler

Kripto piyasası yuvarlak rakamları sever. BTC’de 100 bin dolar, ETH’de 3 ya da 4 bin dolar gibi seviyeler haberlerde, sosyal medyada ve emir defterinde öne çıkar. Pek çok kişi limit emrini, stopunu ve kâr alma noktasını bu rakamlara ya da hemen yanına koyar.

Bu seviyeler tek başına bir bölge sayılmaz, ama grafikteki bir bölgeyle çakışıyorsa o bölgenin ağırlığını artırır. Pratikte iki şeye dikkat et. Birincisi, kâr alma emrini yuvarlak rakamın tam üstüne değil biraz önüne koy; kalabalık orada toplandığında fiyat bazen rakama değmeden döner. İkincisi, stopunu yuvarlak rakamın hemen ötesine koyma; oradaki stop kümesi iğnelerin en sevdiği hedeftir.

Bir örnek: BTC 99 bin ile 100 bin dolar arasından birkaç kez geri döndüyse ve günlük grafikte eski bir tepe de aynı alanda duruyorsa, iki işaret üst üste binmiş demektir. Bu durumda direnci tek bir 100 bin çizgisi olarak değil, 99-100 bin aralığı olarak çizmek daha gerçekçi.

Yuvarlak rakamların yanında iki referans daha var: bir önceki günün en yüksek ve en düşük seviyesi ile haftanın açılış fiyatı. Gün içi işlem yapanlar bu seviyeleri yakından izler; çizdiğin bölgeyle çakıştıklarında o bölgenin ağırlığını artırırlar. Altcoinlerde de aynı mantık geçerli, sadece ölçek değişir: 1 dolar, 10 dolar ya da 100 dolar gibi eşikler.

Bölgeden işleme: giriş, stop ve hedef

Çizdiğin bölge ancak bir işlem planına dönüştüğünde işe yarar. Grafikteki retest örneğinde plan şöyle kurulur:

1. Giriş: Retest mumu bölgenin üstünde kapandıktan sonra, bir sonraki mumun açılışında.
2. Stop: Bölgenin alt sınırının altına, küçük bir tamponla. Fiyat bölgenin içine geri gömülürse kırılım bozulmuş demektir.
3. Hedef: Yukarıdaki bir sonraki direnç bölgesinin hemen altı. Hedef ile stop arasındaki oran 2R’nin altındaysa işlemi pas geç.
4. Büyüklük: Stop mesafesini ölç ve pozisyonu bu mesafeye göre hesapla.

ETH örneğine dönelim: bölge $2,580-2,620 ve retest mumu $2,635’da kapandı. Stop bölgenin $10 altına, $2,570’a; hedef bir sonraki direnç olan $2,780’ın hemen altı, $2,770. Risk $65, potansiyel $135: yaklaşık 2R, sınırda ama geçerli.

Stopun neden bölgenin arkasına konduğunu stop loss yerleşimi yazısında, dördüncü adımın hesabını da pozisyon büyüklüğü rehberinde ayrıntılı bulabilirsin.

Çizimde üç yaygın hata

• Bölgeyi fiyat geldikten sonra çizmek. Fiyat bir yerden döndükten sonra “burası destekmiş” diye çizgi çekmek, geçmişe bakıp kendini kandırmaktır; bölgeyi önceden çiz, sonra bekle.
• Her tepkiye bölge çizmek. Ekranda on bölge varsa fiyat her an birine yakındır ve hiçbiri bilgi vermez.
• Kırılan bölgeyi silip yenisini çizmek. Bölge kırıldıysa onu kaydırmak yerine rol değişimini izle; bir sonraki fırsat çoğu zaman oradan çıkar.

Bu hatalardan kurtulmanın en ucuz yolu, ücretsiz pratik hesabında birkaç gün sadece çizim yapmak: bölgeyi önceden işaretle, fiyat geldiğinde ne yaptığını not et. Bu alışkanlık, challenge’a başladığında hangi bölgelere güvenebileceğini sana kendi verinle gösterir.

Destek ve direnç bir olasılık aracıdır; en iyi çizilmiş bölge de kırılabilir. Bu yüzden her bölge işleminin önceden belirlenmiş bir stopu olmalı. Bu yazı eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.