Trade Günlüğü Nasıl Tutulur? Örnek Kayıt, Haftalık İnceleme, 3 Sayı

Trade günlüğü neden işe yarar, çoğu neden yaramaz?

Hafıza iyi bir trader değildir. Büyük kazancı ve canını yakan kaybı hatırlarsın; aradaki otuz sıradan işlemi, yani asıl alışkanlıklarını ise unutursun. Günlük, “bence” diye başlayan cümleleri rakama çevirir.

Çoğu günlüğün işe yaramamasının nedeni basit: yalnızca sonucu kaydeder. “ETH long, +$80” satırı ne yaptığını söyler ama neden yaptığını, o an ne hissettiğini ve bir dahaki sefere neyi değiştireceğini söylemez. Ders çıkarmak için sonucu değil, kararı kaydetmen gerekir.

Challenge’da bunun ayrı bir önemi var. Kurallar seni zaten rakamlarla ölçüyor: günlük drawdown, maksimum drawdown, işlem günü. Günlük ise senin kendi gösterge panelin; limite yaklaştığını kurallardan önce sana o söyler.

Bir de ölçme meselesi var. Hangi hatanın sana kaça mal olduğunu bilmeden onu düzeltemezsin. Günlük, “geçen ay haber saatinde açtığım işlemler toplam -6R getirmiş” gibi somut cümleler kurmanı sağlar; böyle bir cümle, “haberde dikkatli olmalıyım” niyetinden çok daha güçlü bir frendir.

Günlüğe ne yazmalısın?

Her işlem için aşağıdaki alanları doldur. Hepsi iki dakikadan kısa sürer, yeter ki işlemi kapattıktan hemen sonra yaz.

• Setup ve neden: İşlemi hangi kalıba göre açtın ve neden tam o anda? Setup adını hep aynı kelimelerle yaz (destekte geri test, kırılım, trend içi geri çekilme) ki sonra filtreleyebilesin. “Döner gibi geldi” bir neden değil, bir histir.
• Plan: Giriş, stop ve hedef fiyatı. Üçünü de işlemi açmadan önce belirle ve öyle yaz; sonradan düzeltme yok.
• Büyüklük ve risk: Pozisyon büyüklüğü ve stop’a gelirse kaybedeceğin tutar, hem dolar hem yüzde olarak.
• Sonuç (R): Kâr ya da zararı, aldığın riske bölerek yaz.
• Duygu: 1’den 5’e bir ölçek ve tek kelime: sakin, acele, korku, öfke, sıkıntı.

Bunlara iki şey ekle: giriş ve çıkış anının ekran görüntüsü (zaman dilimi görünür olsun) ve tek cümlelik bir ders. Ders yoksa “yok” yaz; o da bir bilgi.

R nedir, neden dolar yerine R?

R, bir işlemde aldığın risktir. $50 riskle girip $80 kazandıysan sonuç +1,6R; stop olduysan -1R. Dolar yerine R yazmak, farklı büyüklükteki işlemleri ve farklı hesapları aynı cetvelle ölçmeni sağlar. $3,000’lık hesaptaki +2R ile $10,000’lık hesaptaki +2R aynı kalitede işlemdir.

R’nin anlamlı olması için riskin baştan belli olması, yani pozisyonun stop mesafesine göre boyutlandırılması gerekir. Bunu hiç yapmadıysan önce pozisyon büyüklüğünü hesaplamayı öğren, sonra günlüğe geç.

Duygu ölçeği nasıl okunur?

1 tamamen sakin ve plana bağlı demek, 3 biraz aceleci ya da tedirgin, 5 ise kararı öfkenin ya da heyecanın verdiği an. 4 ve 5 yazdığın işlemleri haftalık incelemede ayrı bir filtreyle aç; birçok trader’ın en pahalı işlemleri bu iki satırda toplanır.

Dolu bir örnek kayıt

Salı akşamı, saat 21:40. $10,000’lık challenge hesabındasın ve işlem başına %0,5 risk alıyorsun, yani 1R = $50. ETH 4 saatlik grafikte daha önce direnç olan $2,500 bölgesine geri çekilmiş ve bölge bu kez destek gibi tutuyor. Bölgeleri nasıl işaretlediğini gözden geçirmek istersen destek ve direnç çizimi yazısına bakabilirsin.

$2,500’den long açıyorsun, stop $2,475’te, hedef $2,550. Stop mesafesi $25 olduğu için $50’lık risk 2 ETH’ye denk geliyor. Fiyat $2,545’e kadar çıkıp hedefe varamadan dönmeye başlayınca $2,540’tan kapatıyorsun: +$80, yani +1,6R. Bu işlem aynı zamanda o günü işlem günü yapıyor, çünkü $80, $10,000’lık hesaptaki $25 eşiğinin üstünde.

Duygu satırına dürüstçe “3/5, acele” yazıyorsun, çünkü 4 saatlik mumun kapanışını beklemeden girdin. Ders satırı da buradan çıkıyor: “Onay mumunu bekle.” Tek başına küçük bir not; ama on kayıt sonra aynı ders üç kez yazılmışsa önünde net bir kural var demektir.

Bir de kaybeden kayıt

Aynı hafta perşembe akşamı BTC’de short açıyorsun. Stop girişin $250 yukarısında, risk yine $50, bu yüzden büyüklük 0,2 BTC. Fiyat stop’a yaklaşınca stop’u $200 daha yukarı taşıyorsun; fiyat oraya da geliyor ve işlem -$90 ile, yani -1,8R ile kapanıyor. Duygu satırı “4/5, inat”, ders satırı “Stop’a dokunma.”

Sorun kaybın kendisi değil, -1R’nin -1,8R’ye dönüşmesi. Günlüğün asıl işe yaradığı yer burası: kurala uyan bir kayıp -1R’dir ve kötü bir işlem sayılmaz; -1,8R ise bir alışkanlığın izidir.

Cumartesi sabahı: haftalık inceleme

Günlüğü öğretmene çeviren şey haftalık incelemedir. Amaç kendini yargılamak değil, bir sonraki haftaya tek bir düzeltme taşımak. Haftada bir saat yeter; birçok trader için en uygun zaman, piyasanın zaten durgun olduğu cumartesi sabahı. Bu yüzden hafta sonunu inceleme günü yapmak iyi bir alışkanlık.

Önce haftanın bütün kayıtlarını tek listede aç ve bir sonraki bölümdeki üç sayıyı hesapla. Sonra işlemleri ikiye ayır: plana uyanlar ve uymayanlar. Haber saatlerinde açtıklarını ayrıca etiketle; Fed ve CPI saatlerinde açılan işlemlerin sonuçları çoğu zaman ayrı bir hikâye anlatır.

En önemli adım sonuncusu. Plana uymayan işlemler arasından sana en çok kaybettiren tek hatayı seç ve gelecek hafta için tek bir kural yaz: “CPI günü 15:30 ile 16:00 arasında işlem yok”, “günde en fazla üç işlem” ya da “zarardaki pozisyona ekleme yok” gibi. Sonraki cumartesi ilk sorun şu olsun: bu kurala uydum mu?

Ekran görüntüleri incelemenin en çok atlanan kısmıdır. Kazanan işlemlerin grafiklerini yan yana koy; giriş anlarının birbirine ne kadar benzediğini görünce iyi setup’ının neye benzediğini de öğrenirsin. Kaybedenlerde ortak nokta ise sık sık grafikte değil saattedir: gece yarısından sonra ya da bir haberin hemen ardından açılmış olurlar.

Takip etmeye değer üç sayı

Günlükten onlarca istatistik çıkarabilirsin ama challenge için üçü yeter. Hepsi yaklaşık 20 işlemden sonra anlam kazanmaya başlar; daha azıyla büyük karar verme.

1. Kazanma oranı

Kazanan işlemlerin toplam işlemlere oranı. Tek başına yanıltıcıdır: %70 kazanma oranıyla da hesap eritebilirsin, %40’la da büyütebilirsin. Anlamı ancak ikinci sayıyla birlikte ortaya çıkar.

2. Ortalama R

Kazanan işlemlerin ortalama R’sine ve kaybedenlerin ortalama R’sine ayrı ayrı bak. Diyelim ki kazanma oranın %45, ortalama kazancın 1,8R, ortalama kaybın 1R. İşlem başına beklentin 0,45 × 1,8 − 0,55 × 1 = +0,26R olur. Sayı pozitifse yaklaşımın kâğıt üstünde çalışıyor demektir; negatifse daha çok işlem açmak sorunu çözmez, büyütür.

3. En büyük kayıp ve günlük limit

$10,000’lık hesapta güne $10,000 ile başladıysan günlük limitin $500; %0,5 riskle bu 10R eder. Günlüğündeki en büyük tek kaybı ve en kötü günü bu sayıyla karşılaştır. En büyük kaybın düzenli olarak 1R’nin üstündeyse ya stop’u sonradan genişletiyorsun ya da planladığından büyük pozisyon açıyorsun.

En kötü günün günlük limitin yarısını geçtiyse o günün kayıtlarını ayrıca oku; çoğu zaman arka arkaya açılmış iki üç öfkeli işlem bulursun. Günlük limitin tam tanımı Fundex24 kurallarında yazıyor.

Fonlu hesaba geçtiğinde bir kural daha ekleniyor: aynı anda açık tüm pozisyonların toplam riski, günün başlangıç bakiyesinin %3’ünü geçmemeli. Günlüğüne “o anda açık toplam risk” diye bir sütun eklersen bu kurala ne kadar yaklaştığını da şimdiden görürsün.

Tabloda nasıl hesaplanır?

R sonuçlarını tek bir sütunda tutarsan, diyelim F sütununda, üç sayının her biri birer formülle çıkar. Türkçe Excel’de kazanma oranı için =EĞERSAY(F:F;”>0″)/BAĞ_DEĞ_SAY(F:F), ortalama kazanç için =EĞERORTALAMA(F:F;”>0″), ortalama kayıp için =EĞERORTALAMA(F:F;”<0″), en büyük kayıp için =MİN(F:F) yazman yeter. İngilizce arayüzde aynı işi COUNTIF, COUNT, AVERAGEIF ve MIN yapar.

Günlüğü işe yaramaz hale getiren 5 hata

1. Sadece kaybedenleri ya da sadece kazananları yazmak. Seçici günlük, seçici hafıza kadar yanıltıcıdır.
2. İşlemden saatler sonra, gece yatmadan önce hafızadan yazmak. O saatte duygu satırı çoktan rötuşlanmıştır.
3. Duygu satırını boş bırakmak. “Öfke” kelimesi bir günde iki kez çıktıysa intikam trade’inin kapıda olduğunu bil.
4. Plan satırını işlemden sonra doldurmak. Stop’u işlem açıkken genişlettiysen bunu da yaz; stop’un nereye konacağı işleme girmeden belli olmalı.
5. Haftalık incelemeyi atlamak. İncelenmeyen günlük bir arşivdir, öğretmen değil.

İlk hafta için basit plan

Mükemmel şablonu arama, bugün başla. Bir tabloya yukarıdaki alanları sütun olarak aç, ekran görüntüleri için tarihli bir klasör oluştur ve her işlemi kapattıktan sonraki iki dakika içinde kaydet. Cumartesi ilk incelemeni yap, 20 işlemi geçince üç sayıyı hesapla.

Sütun başlıkları için hazır bir sıra: Tarih, Parite, Yön, Setup, Neden, Giriş, Stop, Hedef, Büyüklük, Risk ($), Sonuç ($), R, Duygu, Ders, Görsel. Hepsini ilk gün doldurmak zorunda değilsin; ama boş kalan sütun, haftalık incelemede eksik kalan bir soru demek.

Para ödemeden alışmak istersen ilk kayıtlarını ücretsiz pratik hesapta topla; $10,000’lık sanal bakiye, en büyük challenge planıyla aynı rakamlarla çalışmanı sağlar. Günlük seni tek başına daha iyi bir trader yapmaz, ama neyi yanlış yaptığını saklanamayacak şekilde önüne koyar.

Risk notu: Günlük tutmak riski ortadan kaldırmaz. Kripto trading risklidir ve challenge sonucu için hiçbir güvence yoktur.

Sık sorulan sorular

Trade günlüğünü Excel’de mi tutmalıyım, uygulamada mı?

Araç ikinci planda; en az zahmetle kullanacağın hangisiyse o. Excel ya da Google Sheets’te birkaç sütunluk basit bir tablo çoğu trader için yeterli. Önemli olan kaydı işlemden hemen sonra yapmak.

Kaç işlemden sonra istatistiklere güvenebilirim?

20 işlemin altında sayılar çok oynaktır, birkaç şanslı işlem tabloyu değiştirir. 20-30 işlemden sonra eğilim görünmeye başlar; 50 işlem ve sonrası daha sağlam bir resim verir.

Kaybeden işlemleri de yazmam gerekiyor mu?

Özellikle onları yaz. Günlüğün asıl işi kaybettiren alışkanlığı bulmak; kaybedenleri atlarsan geriye yalnızca iyi hissettiren bir albüm kalır.

Duygu yazmak gerçekten gerekli mi?

Evet, çünkü çoğu kötü işlem kötü bir analizden değil, kötü bir andan doğar. Birkaç hafta sonra “sıkıntı” ya da “acele” yazdığın işlemlerin ortalama R’sini ayrıca hesapla; fark genelde şaşırtıcıdır.

Günlüğe challenge’dan önce mi başlamalıyım?

İdeali bu. Ücret ödemeden önce 15-20 kayıt biriktirirsen hem şablona alışırsın hem de ilk sayıların oluşur. Challenge başladığında günlük yeni bir iş değil, oturmuş bir alışkanlık olur.